Karnawał kiedyś i dziś na polskich stołach

Znad patelni   5.01.2020

Trwa karnawał, okres najhuczniejszych zabaw w roku. Jak świętowano go przed laty i jak wyglądają jego obchody dziś?

Karnawał, w Polsce inaczej zwany zapustami lub mięsopustami, to czas zimowych zabaw, balów, przebieranek i ucztowania. Co roku rozpoczyna się 6 stycznia, w święto Trzech Króli, a kończy dzień przed środą popielcową, która w tym roku wypada 26 lutego. Narodził się we Włoszech w drugiej połowie X wieku. Termin „carnevale” oznacza dosłownie pożegnanie z mięsem, a okres ten był momentem na wyzwolenie i szaleństwa przed Wielkim Postem rozpoczynającym się w Środę Popielcową. To Włosi jako pierwsi zaczęli też bawić się w maskach i przebraniach, które miały zapewnić anonimowość i nieskrępowanie, wyzwalały z podziałów klasowych czy religijnych. Do dziś Włosi hucznie świętują karnawał – ten wenecki znany jest na całym świecie. Całe miasto żyje zabawą, zjeżdżają się turyści i artyści, na ulice wychodzą parady i tancerze, a wszyscy prześcigają się w tworzeniu masek i przebrań. Równie widowiskowo zabawa wygląda w Rio de Janeiro. A jak bawili i bawią się Polacy?

Karnawał w Polsce

Do Polski karnawał zawitał w czasach szlachty sarmackiej, czyli około XVI wieku. Najhuczniej obchodzono ostatni tydzień tego okresu, właśnie dlatego nazywany ostatkami. Początkowo świętowano, organizując polowania i kuligi. Szlachcice zaprzęgali konie do wielkich sań i jeździli od dworu do dworu, jedząc, pijąc i bawiąc się z sąsiadami, czasem nawet kilka dni z rzędu. Od XVII wieku zaczęto organizować wystawne bale z tańcami, śpiewem i widowiskami, zarówno dla elity jak i biedniejszych warstw społecznych. Były one okazją nie tylko do zabawy lecz także do zalotów. Dbano więc o stroje, przebierano się i nie szczędzono alkoholu. Do jedzenia podawano to wszystko, czego nie można spożywać w okresie Wielkiego Postu, a więc tłuste mięsa, pieczenie, ciasta. Na wystawnych ucztach z XX wieku podawano dania kuchni polskiej i europejskiej – bażanty, rostbefy, szynkę z auszpikiem (czyli galaretką), zajęcze pasztety, kaczki faszerowane kasztanami, dziczyznę. Do tego wykwintne i skomplikowane sosy, sałaty i jarzynki, a po północy bigos myśliwski, bogaty w zdobyte na polowaniach mięso, lub inne potrawy z kapusty. Na deser serwowano piętrowe torty, leguminy, ciasta i kompoty oraz oczywiście smażone słodkości, takie jak pączki (niegdyś okraszane słoniną), placki czy racuchy. Jedzenie musiało być eleganckie, ale i solidne, żeby można było suto podlać je alkoholem.

Jeszcze w dwudziestoleciu międzywojennym bawiono się równie wystawnie, racząc się np. szczupakiem w sosie chrzanowym, sarnim combrem z galaretką porzeczkową czy bażantem podawanym w piórach. Im później w historię, tym więcej jedzono podczas karnawału ciast – na stole królowały makowce, wypieki z ciasta francuskiego, serniki i puddingi. Nad ranem apetyt zaspokajano majerankowymi flaczkami.

W PRL-u kuchnia polska znacznie zubożała, nie dziwne więc, że zmieniło się także menu na karnawał. Jedzono głównie galaretę, bigos, wspomniane flaki czy śledzie pod różnymi postaciami, np. po japońsku z jajkiem na twardo, ogórkiem kiszonym i groszkiem konserwowym. Co z tych wszystkich tradycji pozostało aktualne do dziś?

Przyjęcie karnawałowe – menu

Każda okazja do zabawy jest dobra, dlatego karnawał, mimo że nie ma już tak dużego znaczenia religijnego jak kiedyś i nie jest związany z cyklem wegetacyjnym, współcześnie także jest czasem hucznych imprez i spotkań towarzyskich. Polacy chętnie uczestniczą w balach, biorą udział w tematycznych wydarzeniach w restauracjach i celebrują tłusty czwartek.

Karnawałowe menu serwowane podczas wystawnych balów łączy w sobie często tradycje wszystkich minionych lat. Jest więc sycąco i mięsiście – pojawia się tatar, pasztety, terriny i dziczyzna, ale nie brakuje też śledzi i galarety wieprzowej, którą wielu darzy wielkim sentymentem. Wśród zimnych przekąsek pojawiają się wędliny, sałatki czy faszerowane jajka. Nocą gości rozgrzewają dania tradycyjne, takie jak żurek, bigos, boeuf strogonow, w menu pojawiają się także dania nieco bardziej nowoczesne, jak kaszotto z grzybami. Wśród deserów dominują popularne ciasta, W zależności od rangi lokalu, jedzenie serwowane jest przez obsługę kelnerską lub podawane w formie bufetu.

Nie trzeba jednak organizować balu, żeby zaprosić gości na karnawałowe świętowanie. Wiele restauracji wychodzi z propozycją specjalnego menu przeznaczonego właśnie na ten okres, inspirowanego różnymi kuchniami świata lub epokami w dziejach. Dużym powodzeniem cieszą się owoce morza, zwłaszcza ostrygi popijane szampanem, dobre nie tylko na Sylwestra, lecz także na karnawałowe świętowanie. Wrażenie robią także bliny z kwaśną śmietaną i kawiorem, roladki z wędzonego łososia i wszelkie przekąski typu finger food, którymi goście mogą się dzielić. Świetnym pomysłem jest także organizacja karnawałowej kolacji w konkretnym klimacie, np. włoskim – w Italii w okresie karnawału je się m.in. soczewicę z kiełbaskami czy sałatkę z fenkułem i pomarańczą oraz szereg rodzajów smażonych ciasteczek i pączków – lub chińskim, gdzie stół zdominują pierożki jiaozi.

Kulinarnym ukoronowaniem karnawału jest tłusty czwartek, który w tym roku wypada 20 lutego. Smażone słodkie przysmaki, takie jak pączki, faworki i oponki, budzą entuzjazm przez cały okres karnawału, ale tego dnia zjadamy ich najwięcej. Warto zadbać, aby w tłusty czwartek pojawiły się w menu – z dużą pewnością skuszą niemal każdego gościa.

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

− 1 = 4

Skomentuj i podziel się swoją opinią!

Na naszej stronie używamy różnych technologii do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronie i w internecie. Do tego celu możemy zbierać Twoje IP lub inne dane osobowe, które nam podasz.
Administratorem danych osobowych jest ZT „Kruszwica” S.A. z siedzibą w Kruszwicy, przy ul. Niepodległości 42, NIP: 556-08-00-678. Przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na nasze usprawiedliwione potrzeby, co obejmuje między innymi konieczność zapewnienia bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług i dopasowania ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach) jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług Administratora. Dane te są przetwarzane do czasu istnienia uzasadnionego interesu lub do czasu złożenia przez Ciebie sprzeciwu wobec przetwarzania. Dane osobowe będą przekazywane wyłącznie naszym podwykonawcom, tj. dostawcom usług informatycznych. Przysługuje Ci prawo żądania dostępu do treści danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia oraz prawo do ograniczenia ich przetwarzania. Ponadto także prawo do cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, prawo do przenoszenia danych oraz prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych osobowych. Posiadasz prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.